Pashto

Pashto ( / P ʌ ʃ เสื้อ / , [3] [4] [5] / P æ ʃ เสื้อ / ; [หมายเหตุ 1] پښتو / Pəx̌tó ,[pəʂt̪o, pʊxt̪o, pəʃt̪o, pəçt̪o] ) บางครั้งสะกด Pukhtoหรือ Pakhto , [หมายเหตุ 2]เป็นภาษาอิหร่านตะวันออกของครอบครัวยูโรเปียน เป็นที่รู้จักในวรรณคดีเปอร์เซียว่าอัฟกานิสถาน ( افغانی , Afghāni ) [8]

Pashto
پښتو
Pax̌tó
Pashto.svg
คำว่า Pax̌tóเขียนด้วย ตัวอักษร Pashto
การออกเสียง[pəʂˈt̪o], [pʊxˈt̪o], [pəçˈt̪o]
เนทีฟกับอัฟกานิสถาน , ปากีสถาน
เชื้อชาติPashtuns
เจ้าของภาษา
40–60 ล้าน
แบบฟอร์มมาตรฐาน
ภาษาถิ่นภาษา Pashto
สคริปต์เปอร์โซ - อาหรับ ( ตัวอักษร Pashto )
สถานะอย่างเป็นทางการ
ภาษาราชการใน
 อัฟกานิสถาน[1]

ภาษาของ ชนกลุ่มน้อยที่ได้รับการยอมรับ ใน
กำกับดูแลโดย
  • สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งอัฟกานิสถาน
  • Pashto Academy แห่งปากีสถาน
Pashto Academy Quetta
รหัสภาษา
ISO 639-1ps - Pashto, Pushto
ISO 639-2pus - พุชโต, Pashto
ISO 639-3pus- รหัสรวม - Pashto, Pushto
รหัสส่วนบุคคล:
pst -  Central Pashto
pbu  -  Northern Pashto
pbt  -  Southern Pashto
wne  -  Wanetsi
Glottologpash1269  Pashto
Linguasphere58-ABD-a
แผนที่ของพื้นที่ที่พูดภาษา Pashto
พื้นที่ในอัฟกานิสถานและปากีสถานที่ Pashto อยู่:
  ภาษาเด่น
  พูดควบคู่ไปกับภาษาอื่น ๆ
บทความนี้มีสัญลักษณ์การออกเสียงIPA โดยไม่ต้องเหมาะสมปฏิบัติการช่วยเหลือคุณอาจเห็นเครื่องหมายคำถามกล่องหรือสัญลักษณ์อื่นแทนUnicodeตัวอักษร สำหรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับสัญลักษณ์ IPA ดูความช่วยเหลือ: IPA

ภาษาที่เป็นเจ้าของภาษาโดยPashtuns (เรียกว่า Pukhtuns / Pakhtuns; รู้จักกันในประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์ชาวอัฟกัน ) ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ของอัฟกานิสถาน[9] [10] [11] [12]และปากีสถาน [13]ประกอบด้วย Pashto พร้อมกับDari (รู้จักกันในชื่อ 'อัฟกานิสถานเปอร์เซีย ') ทั้งสองภาษาของอัฟกานิสถานที่มีสถานะทางการ [14] [1] [15] Pashto ยังเป็นภาษาประจำภูมิภาคที่ใหญ่เป็นอันดับสองในปากีสถานโดยส่วนใหญ่พูดในจังหวัดKhyber PakhtunkhwaทางตะวันตกเฉียงเหนือและทางตอนเหนือของจังหวัดBalochistan [16] ในทำนองเดียวกันมันเป็นภาษาหลักของPashtun พลัดถิ่นทั่วโลก; จำนวนทั้งหมดของลำโพง Pashto คิดว่าจะมีอย่างน้อย 40 ล้าน[17]แม้ว่าจะมีการประมาณการไว้ว่าสูงถึง 60 ล้านคนก็ตาม [18]

ในฐานะที่เป็นภาษาประจำชาติของอัฟกานิสถาน , [19] Pashto เป็นภาษาพูดส่วนใหญ่อยู่ทางทิศตะวันออกทิศใต้และทิศตะวันตกเฉียงใต้ แต่ยังอยู่ในบางส่วนภาคเหนือและภาคตะวันตกของประเทศ จำนวนที่แน่นอนของลำโพงไม่พร้อมใช้งาน แต่ประมาณการที่แตกต่างกันแสดงให้เห็นว่า Pashto เป็นภาษาแม่ของ 45-60% [20] [21] [22] [23]ของจำนวนประชากรของอัฟกานิสถาน

ในปากีสถานภาษา Pashto 15% ของประชากร[24] [25]ส่วนใหญ่อยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัดKhyber PakhtunkhwaและเขตทางตอนเหนือของจังหวัดBalochistan ลำโพง Pashto ที่พบในเมืองใหญ่อื่น ๆ ของปากีสถานโดดเด่นที่สุดในการาจีดฮ์ [26]

ชุมชนอื่น ๆ ของลำโพง Pashto จะพบในประเทศอินเดีย , ทาจิกิสถาน , [27]และภาคตะวันออกเฉียงเหนืออิหร่าน (ส่วนใหญ่ในภาคใต้จังหวัด KhorasanไปทางทิศตะวันออกของQaenใกล้ชายแดนอัฟกานิสถาน) [28]ในอินเดียชนชาติปัชตุน (ปาทาน) ส่วนใหญ่พูดภาษาฮินดี - อูรดูพื้นเมืองทางภูมิศาสตร์แทนภาษาปัชโต หมายเลขอย่างไรก็ตามเล็ก ๆ ของลำโพง Pashto อยู่ในอินเดียคือชี Khalaiในรัฐราชสถาน , [29]และชุมชนปาทานในเมืองโกลกาตามักจะเรียกกันว่าKabuliwala ( "ผู้คนในกรุงคาบูล ") [30] [31]

นอกจากนี้ขนาดใหญ่พลัดถิ่น Pashtunยังอยู่ในเอเชียตะวันตกโดยเฉพาะในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์[32]และซาอุดิอารเบีย พลัดถิ่น Pashtun พูด Pashto ในประเทศเช่นสหรัฐอเมริกา , สหราชอาณาจักร , [33] แคนาดา , เยอรมนีที่เนเธอร์แลนด์ , สวีเดน , กาตาร์ , ออสเตรเลีย , ญี่ปุ่น , รัสเซีย , นิวซีแลนด์ฯลฯ

อัฟกานิสถาน

Pashto เป็นหนึ่งในสองภาษาอย่างเป็นทางการของอัฟกานิสถานพร้อมกับDari เปอร์เซีย [34]ตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 18 พระมหากษัตริย์ของอัฟกานิสถานเป็นชาติพันธุ์ Pashtuns (ยกเว้นHabibullāhKalakāniในปีพ. ศ. 2472) [35]เปอร์เซียภาษาวรรณกรรมของราชสำนัก[36]ถูกนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายมากขึ้นในสถาบันการศึกษาของรัฐบาลในขณะที่ชนเผ่า Pashtunพูด Pashto เป็นของภาษาพื้นเมือง กษัตริย์Amanullah Khanเริ่มส่งเสริม Pashto ในรัชสมัยของเขา (พ.ศ. 2469-2479) ในฐานะเครื่องหมายของอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์และเป็นสัญลักษณ์ของ "ชาตินิยมอย่างเป็นทางการ" [35]นำอัฟกานิสถานไปสู่เอกราชหลังจากความพ่ายแพ้ของจักรวรรดิอังกฤษในสงครามอังกฤษ - อัฟกานิสถานครั้งที่สามในปีพ. ศ. 2462 ในช่วงทศวรรษที่ 1930 ได้มีการเคลื่อนไหวเพื่อส่งเสริมให้ Pashto เป็นภาษาของการปกครองการปกครองและศิลปะโดยมีการก่อตั้ง Pashto Society Pashto Anjumanในปีพ. ศ. 2474 [37]และการเปิดมหาวิทยาลัยคาบูลในปีพ. ศ. 2475 เช่นกัน เป็นการก่อตั้งPashto Academy (Pashto Tolana)ในปีพ. ศ. 2480 [38]

แม้ว่าจะสนับสนุนการใช้ภาษา Pashto อย่างเป็นทางการ แต่ชนชั้นสูงของอัฟกานิสถานยังมองว่าเปอร์เซียเป็น "ภาษาที่ซับซ้อนและเป็นสัญลักษณ์ของการเลี้ยงดูที่มีวัฒนธรรม" [35]กษัตริย์ซาฮีร์ชาห์ (ครองราชย์ พ.ศ. 2476-2516) จึงปฏิบัติตามหลังจากที่นาดีร์ข่านพระราชบิดาของเขามีคำสั่งในปีพ. ศ. 2476 ให้เจ้าหน้าที่ศึกษาและใช้ประโยชน์ทั้งเปอร์เซียและปัชโต [39]ใน 1936 พระราชกฤษฎีกาของซาฮีร์ชาห์อย่างเป็นทางการได้รับอนุญาตให้ Pashto สถานะของภาษาอย่างเป็นทางการ[40]ที่มีสิทธิเต็มรูปแบบเพื่อการใช้งานในทุกด้านของรัฐบาลและการศึกษา - แม้จะมีความจริงที่ว่าพระราชวงศ์ Pashtun เชื้อชาติและข้าราชการส่วนใหญ่พูด เปอร์เซีย. [38]ดังนั้น Pashto กลายเป็นภาษาประจำชาติสัญลักษณ์สำหรับชาตินิยม Pashtun

ประกอบรัฐธรรมนูญกรุณาธิคุณสถานะของ Pashto เป็นภาษาอย่างเป็นทางการในปี 1964 เมื่ออัฟกานิสถานเปอร์เซียถูกเปลี่ยนชื่ออย่างเป็นทางการDari [41] [42]เนื้อเพลงของเพลงชาติของอัฟกานิสถานเป็นภาษา Pashto

ปากีสถาน

"> File:Zaeem speaking Pashto.MTS.webmเล่นสื่อ
เจ้าของภาษาพูดภาษา Pashto

ในปากีสถาน Pashto เป็นภาษาแรกของ 15% ของประชากร (ในปี 1998), [43] [25]ส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัดKhyber PakhtunkhwaทางตะวันตกเฉียงเหนือและทางตอนเหนือของจังหวัดBalochistan นอกจากนี้ยังมีการพูดในบางส่วนของเขตMianwaliและAttockของจังหวัดปัญจาบพื้นที่ของGilgit-Baltistanและในอิสลามาบัดเช่นเดียวกับ Pashtuns ที่อาศัยอยู่ในเมืองต่างๆทั่วประเทศ โมเดิร์นชุมชน Pashto พูดที่พบในเมืองของการาจีและไฮเดอราในฮ์ [26] [44] [45] [46]

ภาษาอูรดูและภาษาอังกฤษเป็นภาษาที่สองอย่างเป็นทางการของประเทศปากีสถาน Pashto ไม่มีสถานะอย่างเป็นทางการในระดับรัฐบาลกลาง ในระดับจังหวัด Pashto เป็นภาษาในระดับภูมิภาคของPakhtunkhwa ก้นและทิศเหนือBalochistan [47]สื่อหลักของการศึกษาในโรงเรียนรัฐบาลในปากีสถานคือภาษาอูรดู [48] [49]

การไม่ให้ความสำคัญกับ Pashto และการละเลยทำให้เกิดความไม่พอใจมากขึ้นในหมู่Pashtunsซึ่งบ่นว่า Pashto มักถูกละเลยอย่างเป็นทางการ [50] [51] [52] [53]มันถูกตั้งข้อสังเกตว่า Pashto ไม่ได้สอนกันในโรงเรียนในประเทศปากีสถาน [54]ยิ่งไปกว่านั้นในโรงเรียนรัฐบาลไม่ได้จัดเตรียมสื่อการเรียนการสอนในภาษา Pashto ของท้องถิ่นนั้น ๆ [55]นักเรียนไม่สามารถเข้าใจเนื้อหาทางการศึกษาในภาษาอูรดูได้อย่างสมบูรณ์ [56]

ศาสตราจารย์ทาเร็คเราะห์มาน : [57]

"รัฐบาลปากีสถานต้องเผชิญกับการเรียกร้องของผู้ต่อต้านจากอัฟกานิสถานในดินแดนของตนยังกีดกันขบวนการ Pashto และในที่สุดก็อนุญาตให้ใช้ในโดเมนรอบข้างหลังจากที่ชนชั้นนำของ Pakhtun ได้รับการเลือกร่วมโดยชนชั้นปกครอง ... ด้วยเหตุนี้แม้ว่า ยังคงมีความปรารถนาอย่างแข็งขันในหมู่นักเคลื่อนไหวชาวปัคตุนบางคนที่จะใช้ภาษาปัชโตในอาณาจักรแห่งอำนาจซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของอัตลักษณ์ของปัคตุนมากกว่าลัทธิชาตินิยมอย่างใดอย่างหนึ่ง "

-  Tariq Rahman ภาษา Pashto และการสร้างอัตลักษณ์ในปากีสถาน

จารึกเป็นภาษากรีกโดย Sophytos ศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตศักราช Kandahar

นักภาษาศาสตร์บางคนแย้งว่า Pashto สืบเชื้อสายมาจากAvestanหรือมีความหลากหลายที่คล้ายคลึงกันมาก [12]อย่างไรก็ตามตำแหน่งที่ Pashto เป็นทายาทโดยตรงของ Avestan ไม่ได้รับการยอมรับ สิ่งที่นักวิชาการเห็นพ้องกันคือข้อเท็จจริงที่ว่าภาษา Pashto เป็นภาษาอิหร่านตะวันออกร่วมกับภาษาอิหร่านในตะวันออกกลางเช่น Bactrian, Khwarezmian และ Sogdian [58] [59]

สตราโบซึ่งอาศัยอยู่ระหว่าง 64 ปีก่อนคริสตกาลถึง 24 ส.ศ. อธิบายว่าชนเผ่าที่อาศัยอยู่ในดินแดนทางตะวันตกของแม่น้ำสินธุเป็นส่วนหนึ่งของอารีอานา นี้เป็นช่วงเวลาเมื่อพื้นที่อยู่อาศัยของ Pashtuns ถูกควบคุมโดยกรีก Bactrian ราชอาณาจักร ตั้งแต่คริสตศักราชศตวรรษที่ 3 เป็นต้นมาพวกเขาส่วนใหญ่เรียกด้วยชื่ออัฟกัน ( Abgan ) [60] [61] [62] [8]

อับดุลไฮฮาบีบีเชื่อว่าเก่าแก่ที่สุดที่ทันสมัยวันทำงาน Pashto กลับไปอามีร์เครอร์ซุริต้นGhuridในช่วงศตวรรษที่ 8 และพวกเขาใช้เขียนที่พบในพาต้า Khazana Pə́ṭa Xazāná ( پټهخزانه ) เป็นต้นฉบับภาษา Pashto [63]อ้างว่าเขียนโดย Mohammad Hotak ภายใต้การอุปถัมภ์ของจักรพรรดิ Pashtun Hussain HotakในKandahar ; มีกวีนิพนธ์ของกวี Pashto อย่างไรก็ตามความถูกต้องถูกโต้แย้งโดยนักวิชาการเช่นDavid Neil MacKenzieและ Lucia Serena Loi [64] [65]

ตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 กวีนิพนธ์ Pashto ได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่ Pashtuns บางคนที่เขียนไว้ใน Pashto มีBayazid พ่อชาน (นักประดิษฐ์ที่สำคัญของตัวอักษรภาษา Pashto ) Khushal ข่าน Khattak , เราะห์มาบาบา , นาโซโทกิและอาห์หมัดชาห์ Durraniผู้ก่อตั้งรัฐสมัยใหม่ของอัฟกานิสถานหรือDurrani อาณาจักร

ในยุคปัจจุบันสังเกตเห็นการใช้คำศัพท์ภาษาเปอร์เซียและภาษาอาหรับมีความปรารถนาอย่างยิ่งที่จะ " ชำระล้าง " ภาษา Pashto โดยการเรียกคืนคำศัพท์เก่า [66] [67] [68]

Pashto เป็นภาษาSubject – object – verb (SOV) ที่มีการแยกความผิดปกติ คำคุณศัพท์มาก่อนคำนาม คำนามและคำคุณศัพท์จะผันไปสำหรับสองเพศ (masc./fem.), [69]ตัวเลขสองตัว (sing./plur.) และสี่กรณี (ตรง, เฉียง, ablative และ vocative) นอกจากนี้ยังมีโรคติดเชื้อสำหรับอารมณ์ที่ผนวกเข้ามา กริยาระบบสับสนมากกับกาลต่อไปนี้: ปัจจุบันที่ผ่านมาง่ายที่ผ่านมามีความก้าวหน้าที่สมบูรณ์แบบปัจจุบันและสมบูรณ์แบบที่ผ่านมา ผู้ครอบครองนำหน้าผู้ครอบครองในการก่อสร้างสัมพันธการก คำกริยาโดยทั่วไปเห็นด้วยกับหัวเรื่องทั้งในประโยคสกรรมกริยาและอกรรมกริยา ข้อยกเว้นเกิดขึ้นเมื่อมีการรายงานการดำเนินการที่เสร็จสมบูรณ์ในช่วงเวลาใด ๆ ในอดีต (อดีตที่เรียบง่ายก้าวหน้าในอดีตสมบูรณ์แบบในปัจจุบันหรือสมบูรณ์แบบในอดีต) ในกรณีเช่นนี้คำกริยาเห็นด้วยกับเรื่องนี้ถ้ามันเป็นกรรม แต่ถ้ามันเป็นสกรรมกริยาก็เห็นด้วยกับวัตถุ[19]แสดงให้เห็นจึง Pashto ส่วนหนึ่งergativeพฤติกรรม ต่างจากภาษาอินโด - อิหร่านอื่น ๆ ส่วนใหญ่ Pashto ใช้ adpositions ทั้งสามประเภท ได้แก่คำบุพบท postpositions และ circumpositions

สระ

ด้านหน้า ศูนย์กลาง กลับ
ปิด ผมยู
กลาง ə o
เปิด ɑ

พยัญชนะ

Labial Denti- ถุง โพสต์ - alveolar รีโทรเฟล็กซ์ เพดานปาก Velar Uvular Glottal
ไม่มีเสียง เปล่งเสียง ไม่มีเสียง เปล่งเสียง ไม่มีเสียง เปล่งเสียง ไม่มีเสียง เปล่งเสียง ไม่มีเสียง เปล่งเสียง ไม่มีเสียง เปล่งเสียง ไม่มีเสียง เปล่งเสียง ไม่มีเสียง เปล่งเสียง
จมูก เมตร (About this soundฟัง ) n (About this soundฟัง ) ɳ (About this soundฟัง ) ŋ (About this soundฟัง )
ใจร้าย p (About this soundฟัง ) (About this soundฟัง ) (About this soundฟัง ) (About this soundฟัง ) ʈ (About this soundฟัง ) ɖ (About this soundฟัง ) k (About this soundฟัง ) ɡ (About this soundฟัง ) q (About this soundฟัง )
Affricate t͡s (About this soundฟัง ) d͡z (About this soundฟัง ) t͡ʃ (About this soundฟัง ) d͡ʒ (About this soundฟัง )
พนัง ɽ (About this soundฟัง )
เพ้อเจ้อ (About this soundฟัง ) s (About this soundฟัง ) z (About this soundฟัง ) ʃ (About this soundฟัง ) ʒ (About this soundฟัง ) ʂ (About this soundฟัง ) ʐ (About this soundฟัง ) ç (About this soundฟัง ) ʝ (About this soundฟัง ) x (About this soundฟัง ) ɣ (About this soundฟัง ) ชั่วโมง (About this soundฟัง )
ค่าประมาณ ล. (About this soundฟัง ) เจ (About this soundฟัง ) w (About this soundฟัง )
Trill r (About this soundฟัง )
  • Phonemesที่ยืมมาซึ่งไม่ใช่ภาษา Pashto จะมีรหัสสี หน่วยเสียง/ q /และ/ f /มักจะถูกแทนที่ด้วย[k]และ[p]ตามลำดับ [70] [หมายเหตุ 3]
  • / ɽ /ถูกเปล่งออกมาจากแผ่นปิดรีโทรเฟล็กซ์ด้านหลัง [71] MacKenzie กล่าวว่า: "ในความแตกต่างจากขอบถุงใต้ตาและจากด้านข้างของฟัน (หรือถุงลม) ด้านข้างมันเป็นแผ่นปิดด้านข้างแบบ retroflexed" [72]
  • retroflex fricatives / ʂ, ʐ /และpalatal fricatives / ç, ʝ /แสดงถึงการออกเสียงที่แตกต่างกันในภาษาถิ่นของเสียงเดียวกันไม่ใช่การแยกหน่วยเสียง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง retroflex fricatives ซึ่งแสดงถึงการออกเสียงดั้งเดิมของเสียงเหล่านี้จะถูกเก็บรักษาไว้ในภาษาถิ่นตะวันตกเฉียงใต้ (โดยเฉพาะสำเนียงที่มีชื่อเสียงของKandahar ) ในขณะที่พวกเขาออกเสียงว่าเป็นเสียงเสียดแทงในภาษาตะวันตกเฉียงเหนือ ภาษาถิ่นอื่นผสานรีโทรเฟล็กซ์เข้ากับเสียงอื่น ๆ ที่มีอยู่: ภาษาถิ่นตะวันออกเฉียงใต้จะรวมเข้ากับเสียงเสียดท้องของไปรษณีย์/ ʃ, ʒ /ในขณะที่ภาษาถิ่นทางตะวันออกเฉียงเหนือรวมเข้ากับหน่วยเสียงvelarในรูปแบบที่ไม่สมมาตรโดยออกเสียงเป็น[x, ɡ] . นอกจากนี้ตาม Henderson (1983) [11]เปล่งออกมาเพดานปากเสียดแทรก / ʝ /ที่เกิดขึ้นจริงโดยทั่วไปในจังหวัดวาร์และผสานเข้า/ ɡ /อื่น ๆ ในท้องถิ่นทิศตะวันตกเฉียงเหนือ นอกจากนี้ยังออกเสียงเป็นบางครั้ง/ ʝ /ในบาติคอตตามการค้นพบของ DW Coyle [73]
  • velars / k, ɡ, X, ɣ /ตามด้วยใกล้กลับกลมสระ / u /ดูดซึมเข้าไปในlabialized velars [K, ɡʷ, X, ɣʷ]
  • ใบ้หยุด[p, T, tʃ, k]มีทั้งหมดunaspiratedเช่นภาษาและAustronesian ภาษา ; พวกเขามีแรงบันดาลใจเล็กน้อยallophones โดยทั่วไปในพยางค์เน้น

ใน Pashto ส่วนใหญ่ขององค์ประกอบพื้นเมืองของศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับอื่น ๆอิหร่านภาษาตะวันออก [59]ตามที่ระบุไว้โดย Josef Elfenbein "คำยืมได้รับการติดตามในภาษา Pashto ย้อนหลังไปถึงศตวรรษที่สามก่อนคริสต์ศักราชและรวมถึงคำจากภาษากรีกและภาษาเปอร์เซียโบราณ" [74]ตัวอย่างเช่นGeorg Morgenstierneตั้งข้อสังเกตว่าคำว่า Pashto مېچن mečә́nคือเครื่องบดมือที่มาจากคำภาษากรีกโบราณμηχανή [mēkhanḗ] คืออุปกรณ์ [75]คำยืมหลังศตวรรษที่ 7 ส่วนใหญ่มาจากภาษาเปอร์เซียและฮินดี - อูรดูโดยคำภาษาอาหรับที่ยืมผ่านภาษาเปอร์เซีย[76]แต่บางครั้งก็พูดโดยตรง [77] [78]คำพูดของโมเดิร์นยืมคำจากภาษาอังกฤษ, ฝรั่งเศสและเยอรมัน [79]

อย่างไรก็ตามคำจำนวนมากเป็นเอกลักษณ์ของ Pashto [80] [81]

นี่คือรายการตัวอย่างของ Pure Pashto และการยืม: [82] [83] [84] [85] [86]

Pashtoเงินกู้เปอร์เซียเงินกู้ภาษาอาหรับความหมาย
چوپړ
čopáṛ
خدمت
khidmat
خدمة
khidmah
บริการ
هڅه
hátsa
کوشش
kušeš
ความพยายาม / พยายาม
ملګری , ملګرې
malgə́ray, malgə́re
دوست
dost
เพื่อน
نړۍ

naṛә́i

جهان

jahān

دنيا

Dunyā

โลก
تود / توده

tod / táwda

گرم

garm

ร้อน
اړتيا

aṛtyā́

ضرورة

ḍarurah

ความต้องการ
هيله

ไฮลา

اميد

อืม

ความหวัง
د ... پهاړه

d ... pəaṛá

باره

บารา

เกี่ยวกับ
بوللـه

Bolә́la

قصيدة

Qasidah

บทกวี

คำศัพท์คลาสสิก

มีคำศัพท์เก่า ๆ มากมายที่ถูกแทนที่ด้วยคำยืมเช่นپلاز [บัลลังก์] กับتخت [จากภาษาเปอร์เซีย] [87] [88]หรือคำيګانګي [yagānagí]ความหมาย "เอกลักษณ์" ใช้โดยพ่อชาน Bayazid [89]คำศัพท์คลาสสิกดังกล่าวได้รับการแนะนำให้รู้จักกับภาษา Pashto สมัยใหม่ [90]คำบางคำยังคงอยู่ในภาษาถิ่นเช่นناوېپلاز [ห้องเจ้าสาว] [91]

ตัวอย่างจาก Khayr-al-Bayān: [89]

... بېيګانګئبېقرارئوياوپهبدخوئکښېويپهګناهان

การทับศัพท์: ... be-yagānagə́i , be-kararə́i wi aw pə badxwə́i kx̌e wi pə gunāhā́n

คำแปล: "... การไม่มีความเป็นเอกเทศ / ความเป็นเอกลักษณ์การปราศจากความสงบและทัศนคติที่ไม่ดีถือเป็นบาป"

Pashto พนักงานอักษรภาษา Pashto , รูปแบบการแก้ไขของตัวอักษรอาหรับหรืออาหรับสคริปต์ [92]ในศตวรรษที่ 16 Bayazid Pir Roshan ได้แนะนำตัวอักษรใหม่ 13 ตัวให้กับตัวอักษร Pashto ตัวอักษรได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ตัวอักษรภาษา Pashto ประกอบด้วย 45-46 ตัวอักษร[93]และ 4 ออกเสียง marks.In ทับศัพท์ภาษาละตินความเครียดจะถูกแทนด้วยเครื่องหมายดังต่อไปนี้มากกว่าสระ: ә , á , ā , ú , ó , íและé ตารางต่อไปนี้แสดงรูปแบบที่แยกตัวอักษรพร้อมกับค่าเทียบเท่าภาษาละติน [ไม่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ] และค่า IPA ทั่วไป:

ا
ā
/ ɑ /
ระหว่าง
b
/ b /
پ
p
/ p /
ت
t
/ t̪ /
ټ

/ ʈ /
ث
s
/ s /
ج
j
/ d͡ʒ /
ځ
z
/ DZ, z /
چ
č
/ t͡ʃ /
څ
c
/ t͡s, s /
ح
ชม.
/ ชม. /
خ
x
/ x /
د
d
/ d̪ /
ډ

/ ɖ /

z
/ z /

r
/ r /
ړ
R
/ ɽ /

z
/ z /
ژ
ž
/ ʒ /
ږ
ǵ (หรือ ẓ̌)
/ ʐ, ʝ, ɡ, ʒ /
س
s
/ s /
ش
š
/ ʃ /
ښ
x̌ (หรือ ṣ̌)
/ ʂ, ç, x, ʃ /
ص
s
/ s /
ض
z
/ z /
ط
t
/ t̪ /
ظ
z
/ z /
ع
'
/ ʔ, ɑ /
غ
G
/ ɣ /
ف
f
/ f, p /
ق
q
/ q, k /
ک
k
/ k /
ګ
ก.
/ ɡ /
ل
ลิตร
/ ลิตร /
م
ม.
/ ม. /
ن
n
/ n /
ڼ

/ ɳ /
ں
/
◌ /
و
w, u, o
/ w, u, o /
ه
h, a
/ h, a /
ۀ
ə
/ ə /
ي
y, i
/ j, i /
ې
e
/ e /
ی
Ay, y
/ ai, J /
ۍə
i
/ əi /
ئə
i, y
/ əi, j /

ภาษาถิ่นของ Pashto แบ่งออกเป็นสองพันธุ์คือPaṣ̌tōพันธุ์ "อ่อน" ทางตอนใต้และพันธุ์Pax̌tō (Pakhtu) ที่"ยาก" ทางตอนเหนือ [9]ความหลากหลายแต่ละชนิดยังแบ่งออกเป็นภาษาถิ่นอีกจำนวนมาก ภาษาทางตอนใต้ของWanetsiเป็นภาษา Pashto ที่โดดเด่นที่สุด

1. พันธุ์ใต้

  • ภาษาDurraniหรือ Kandahar (หรือภาษาถิ่นตะวันตกเฉียงใต้ )
  • ภาษาคาคาร์ (หรือภาษาถิ่นตะวันออกเฉียงใต้ )
  • ภาษาShirani
  • ภาษาMandokhel
  • ภาษามราวัต - เบตตานี
  • กลุ่มคาร์ลานีตอนใต้ [aka. สำเนียงกลาง : Wazirwola และ Banunchi]
  • Khattakภาษา
  • ภาษา Wazirwola
  • ภาษาถิ่นDawarwola
  • ภาษา Masidwola
  • ภาษาBanuchi

2. พันธุ์ภาคเหนือ

  • ภาษาถิ่นGhilji กลาง (หรือภาษาถิ่นตะวันตกเฉียงเหนือ )
  • ภาษาWardak
  • ภาษาYusufzaiหรือ Yusapzai (หรือภาษาถิ่นทางตะวันออกเฉียงเหนือ )
  • กลุ่มคาร์ลานีเหนือ
  • ภาษาถิ่นTaniwola
  • ภาษาถิ่นของชนเผ่า Mangal
  • ภาษาKhosti
  • ภาษาZadran
  • ภาษา Bangash-Orakzai-Turi-Zazi-
  • ภาษา Afridi
  • ภาษาถิ่นโคกยานี

3 . ภาษาWaṇetsi

ตัวอักษร Pashto วรรณกรรม

Standard Pashto หรือ Literary Pashto เป็นภาษา Pashto ที่ได้มาตรฐานซึ่งทำหน้าที่เป็นทะเบียนวรรณกรรมของPashtoและมีพื้นฐานมาจากภาษาถิ่นทางตะวันตกเฉียงเหนือซึ่งพูดในภูมิภาคGhiljiตอนกลางรวมถึงคาบูลเมืองหลวงของอัฟกานิสถานและบางภูมิภาคโดยรอบ คำศัพท์วรรณกรรม Pashto อย่างไรนอกจากนี้ยังมาจากภาคใต้ Pashto ภาษาถิ่นของ Pashto นี้ได้รับเลือกให้เป็นมาตรฐานเนื่องจากเป็นที่เข้าใจได้โดยทั่วไป มาตรฐาน Pashto คือความหลากหลายของวรรณกรรม Pashto ใช้ในสื่ออัฟกานิสถาน

วรรณกรรมภาษา Pashto ได้รับการพัฒนาโดยวิทยุโทรทัศน์อัฟกานิสถานและAcademy of Sciences ของอัฟกานิสถานในกรุงคาบูล ได้ใช้ neologisms เพื่อสร้างคำศัพท์ใหม่จากคำหรือวลีที่มีอยู่แล้วและนำมาใช้ในพจนานุกรมภาษา Pashto มาตรฐานการศึกษา Pashto ได้รับการเรียนรู้ในหลักสูตรที่สอนในโรงเรียนประถมศึกษาในประเทศ ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ในการเขียนและการพูดอย่างเป็นทางการและในโดเมนของสื่อและรัฐบาล [94]

นอกจากนี้ยังมีความพยายาม[95] ที่จะนำรูปแบบการเขียนตามอักษรละตินมาใช้[96] [97] [98] [99]แต่ความพยายามในการปรับตัวอักษรโรมันยังไม่ได้รับการสนับสนุนอย่างเป็นทางการ

ผู้พูดภาษา Pashto มีประเพณีการพูดแบบปากเปล่ามาช้านานรวมถึงสุภาษิตเรื่องราวและบทกวี งานเขียนของ Pashto มีพัฒนาการที่เพิ่มขึ้นในศตวรรษที่ 17 ส่วนใหญ่เกิดจากกวีอย่างKhushal Khan Khattak (1613–1689) ซึ่งร่วมกับRahman Baba (1650–1715) ได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าเป็นกวีชาว Pashto ที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ตั้งแต่สมัยของAhmad Shah Durrani (1722–1772) ภาษา Pashto เป็นภาษาของราชสำนัก ข้อความการสอนภาษา Pashto ฉบับแรกเขียนขึ้นในสมัยของ Ahmad Shah Durrani โดย Pir Mohammad Kakar โดยใช้ชื่อMaʿrifat al-Afghānī ("ความรู้เกี่ยวกับอัฟกานิ [Pashto]") หลังจากนั้นหนังสือไวยากรณ์เล่มแรกของคำกริยา Pashto ได้เขียนขึ้นในปี 1805 ภายใต้ชื่อRiyāż al-Maḥabbah ("การฝึกฝนในความเสน่หา") โดยการอุปถัมภ์ของมหาบัตข่านบุตรชายของฮาฟิซราห์มัตข่านหัวหน้าบาเรNawabullah Yar Khan บุตรชายอีกคนของ Hafiz Rahmat Khan ในปี ค.ศ. 1808 ได้เขียนหนังสือคำภาษา Pashto ชื่อʿAjāyib al-Lughāt ("สิ่งมหัศจรรย์ของภาษา")

ตัวอย่างบทกวี

ข้อความที่ตัดตอนมาจากKalāmของRahman Baba :

حرحمان
پۀ خپلهګرميمچېمينيمچېدانورټوپنمېبوليګرمپه څۀ

สัทอักษรสากล: [zə raˈmɑn pə ˈxpəl.a gram jəmt͡ʃe maˈjan jəm]
[t͡ʃed̪ɑ nor ʈoˈpən me boˈli gram pət͡sə]

การทับศัพท์: Zə Rahmā́n pə xpə́la gram yəmčemayányəmČedā
หรือ ṭopə́n me bolí gram pətsə

คำแปล: "ฉันราห์มานฉันรู้สึกผิดที่ฉันเป็นคนรัก
จักรวาลอื่นนี้เรียกฉันว่ามีความผิด"

สุภาษิต

ดู: วรรณคดีและกวีนิพนธ์ Pashto §สุภาษิต

Pashto ยังมีสุภาษิตที่สืบทอดกันมามากมาย (Pashto matalúna , sg. matál ) [100] [101]ตัวอย่างสุภาษิต:

اوبهپهډانګنهبېلېږي

การทับศัพท์: O bә́ pəḍāngnəbeléẓ̌i

คำแปล: "เราไม่สามารถแบ่งน้ำโดย [ตีด้วย] เสา"

วลีอวยพร

คำอวยพร Pashto การทับศัพท์ ความหมายที่แท้จริง
สวัสดี ستړیمهشې

ستړېمهشې

Stә́ay mә́ še

Ste mә́ še

ขอให้คุณไม่เหนื่อย
ستړيمهشئ sti mә́ šəi ขอให้ไม่เหนื่อย [ว่ากันด้วยคน]
پهخيرراغلې pə xair rā́ğle ด้วยความดี (คุณ) มา
ขอขอบคุณ مننه มานา การยอมรับ [จากกริยาمنل]
ลาก่อน پهمخهدېښه pə mә́kha de x̌á ที่ด้านหน้าของคุณจะดี
خدایپامان xwdā́i pāmā́n จาก: خدایپهامان [With / On Gods security]

สี

รายการสี:

سور / سره sur / sra [สีแดง]

šin / šna [สีเขียว]

کینخيkinaxí [สีม่วง]

تور / توره tor / tóra [สีดำ]

šin / šna [สีน้ำเงิน]

سپینสปิน / spína [สีขาว]

نسواريnaswārí [สีน้ำตาล]

ژېړ / ژېړهžeṛ / žéṛa [สีเหลือง]

چوڼيا čuṇyā́ [สีม่วง]

خړ / خړهxәṛ / xə́ṛa [สีเทา]


รายการสีที่ยืมมาจากภาษาใกล้เคียง:

  • نارنجي nārәnjí - สีส้ม[จากเปอร์เซีย ]
  • ګلابي gulābí - สีชมพู[จากภาษาฮินดูสถานดั้งเดิมของชาวเปอร์เซีย]
  • نيلي nilí - คราม[จากเปอร์เซีย ]

ช่วงเวลาของวัน

دپښتووختونه
เวลา Pashto การทับศัพท์ IPA
ตอนเช้า ګهيځ gahí Z /ɡa.ˈhid͡z/
เที่ยง غرمه ğarmá / ɣarˈma /
ตอนบ่าย ماسپښين māspasx̌ín กันดาฮาร์: /mɑs.pa.ˈʂin/

Yusapzai: /mɑs.pa.ˈxin/

บันนุชิ: /məʃ.po.ˈʃin/

มารวัต: /mɑʃ.ˈpin/

ต่อมาในช่วงบ่าย مازديګر

مازيګر

māzdigár

มาซิการ์

/mɑz.d̪i.ˈɡar/

/mɑ.zi.ˈɡar/

ตอนเย็น ماښام māx̌ā́m กานดาฮารี: /mɑ.ˈʂɑm/

Wardak: /mɑ.ˈçɑm/

Yusapzai: /mɑ.ˈxɑm/

Wazirwola: /lmɑ.ˈʃɔm/

มารวัต: /mɑ.ˈʃɑm/

ตอนเย็น ماسختن māsxután /mɑs.xwə.ˈt̪an/

/mɑs.xʊ.ˈt̪an/

ชื่อเดือน

Pashtuns ตามปฏิทิน Vikramiตามที่กล่าวโดย Yousuf Khan Jazab: [102]

# Vikrami (จันทรคติ) [103]Pashto Pashto

[ภาษาKarlāṇí]

เกรกอเรียน

เดือน

1 ชัยตรา چېتر

četә́r

چېتر

četә́r

มีนาคมเมษายน
2 ไวพจน์ ساک

sāk

وسيوک

wasyók

เมษายน - พฤษภาคม
3 Jyeshta جېټ

เจอ

ژېټ

žeṭ

พฤษภาคมมิถุนายน
4 Āshāda هاړ

ฮะ

اووړ

แย่มาก

มิถุนายนกรกฎาคม
5 ชราวานา ساوڼ

sāwә́ṇ

واسه

เป็น

กรกฎาคมสิงหาคม
6 ภดรา بدرو

Badrú

بادري

บาดรี

สิงหาคม - กันยายน
7 Ashwina آسو

āsú

اسي

ássi

กันยายนตุลาคม
8 การ์ติกา کاتۍ / کاتک

kātә́i / kāták

کاتيې

kā́tye

ตุลาคม - พฤศจิกายน
9 Mārgasirsa

( อัคราฮายานะ )

منګر

มัง

مانګر

mā́ngər

พฤศจิกายน - ธันวาคม
10 Pausha چيله

čilá

پو

ปอ

ธันวาคม - มกราคม
11 Māgha بلهچيله

Bә́la čilá

کونزله

kunzә́la

มกราคมกุมภาพันธ์
12 Phālguna پاګڼ

ปากาช

اربشه

Arbә́ša

กุมภาพันธ์ - มีนาคม

  1. ^ การออกเสียงเพียงอเมริกันที่ระบุไว้โดยฟอร์ดออนไลน์พจนานุกรมเป็น / P æ ʃ เสื้อ / [6]
  2. ^ บางครั้งสะกดว่า "Pushtu" หรือ "Pushto", [4] [5]แล้วออกเสียงเหมือนกัน [7]หรือต่างกัน [4] [5]การสะกด "Pakhto" นั้นหายากมากจนไม่มีการกล่าวถึงโดยพจนานุกรมภาษาอังกฤษหลักใด ๆ และไม่ได้รับการยอมรับจากพจนานุกรมภาษาอังกฤษ - ภาษา Pashto หลัก ๆ เช่น [thepashto.com] และมีการระบุไว้โดยเฉพาะโดย Ethnologueเป็น ชื่ออื่นสำหรับ Northern Pashto ไม่ใช่ Southern หรือ Central Pashto
  3. ^ ดังนั้นคำภาษาอาหรับفرقจะออกเสียงว่า / par (ə) k /

  1. ^ a b รัฐธรรมนูญของอัฟกานิสถาน - บทที่ 1 รัฐมาตรา 16 (ภาษา) และมาตรา 20 (เพลงสรรเสริญพระบารมี)
  2. ^ สารานุกรมภาษาของโลกโดยสังเขป เอลส์เวียร์. 6 เมษายน 2553. น. 845–. ISBN 978-0-08-087775-4.
  3. ^ "Pashto (น้อยกว่าปกติ Pushtu)" Merriam-Webster พจนานุกรม Merriam-Webster, Incorporated สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  4. ^ ก ข ค "Pashto (ยัง Pushtu)" พจนานุกรมมรดกอเมริกัน บริษัท Houghton Mifflin Harcourt สิ่งพิมพ์ สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  5. ^ ก ข ค "Pashto (ยัง Pushtu)" ฟอร์ดออนไลน์พจนานุกรมอังกฤษ สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด
  6. ^ "Pashto (ยัง Pushto หรือ Pushtu)" ฟอร์ดออนไลน์พจนานุกรมภาษาอังกฤษของสหรัฐอเมริกา สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด
  7. ^ "Pashto (ยัง Pushtu)" คอลลินภาษาอังกฤษ สำนักพิมพ์ HarperCollins สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  8. ^ ก ข จอห์นเลย์เดน, Esq. นพ.; William Erskine, Esq., eds. (พ.ศ. 2464). "เหตุการณ์แห่งปี 910 (1525)" . บันทึกความทรงจำของบาร์เบอร์ Packard Humanities Institute . น. 5. ที่เก็บไว้จากเดิมในวันที่ 14 พฤศจิกายน 2012 สืบค้นเมื่อ10 มกราคม 2555 . ทางใต้คืออัฟกานิสถาน มีภาษาที่พูดในภาษาคาบุลสิบหรือสิบเอ็ดภาษา ได้แก่ อาหรับเปอร์เซียTūrkiโมกูลีอัฟกานิสถานปาชีปาราชีเกเบรีเบเรกิดารีและลัมกานี
  9. ^ ก ข ซานตาคลอสปีเตอร์เจ.; เพชรซาร่าห์; แอนมิลส์, มาร์กาเร็ต (2546). เอเชียใต้ชาวบ้าน: สารานุกรม: อัฟกานิสถาน, อินเดีย, เนปาล, ปากีสถาน, ศรีลังกา เทย์เลอร์และฟรานซิส น. 447. ISBN 9780415939195.
  10. ^ เฮนเดอร์สันไมเคิล "การสัทวิทยาของ Pashto" (PDF) Madison, Wisconsin: มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน สืบค้นจากต้นฉบับ (PDF)เมื่อ 4 ตุลาคม 2555 . สืบค้นเมื่อ20 สิงหาคม 2555 .
  11. ^ ก ข เฮนเดอร์สันไมเคิล (2526) "สี่พันธุ์ของ Pashto". วารสาร American Oriental Society . 103 (3): 595–8. ดอย : 10.2307 / 602038 . จสท  . 602038 .
  12. ^ ก ข Darmesteter เจมส์ (2433) บทสวด populaires des อัฟกัน ปารีส.
  13. ^ "ปากีสถาน - โลก Factbook" www.cia.gov . สืบค้นเมื่อ4 เมษายน 2564 .
  14. ^ "มาตราที่สิบหกของรัฐธรรมนูญแห่งอัฟกานิสถาน พ.ศ. 2547" . 2004 สืบค้นเมื่อ13 มิถุนายน 2555 . จากภาษา Pashto, Dari, Uzbeki, Turkmani, Baluchi, Pashai, Nuristani, Pamiri (alsana), ภาษาอาหรับและภาษาอื่น ๆ ที่พูดในประเทศPashto และ Dari เป็นภาษาราชการของรัฐ
  15. ^ แบนติง, Erinn (2003). อัฟกานิสถาน: ดินแดน . บริษัท สำนักพิมพ์ Crabtree. น. 4. ISBN 0-7787-9335-4. สืบค้นเมื่อ22 สิงหาคม 2553 .
  16. ^ ประชากรโดยแม่ลิ้น , สำมะโนประชากร -ปากีสถานสำนักสถิติ ,รัฐบาลปากีสถาน
  17. ^ พาชโต (2548). Keith Brown (เอ็ด) สารานุกรมภาษาและภาษาศาสตร์ (2 ed.). เอลส์เวียร์. ISBN 0-08-044299-4. (40 ล้าน)
  18. ^ เพนเซิลเฮอร์เบิร์ต; อิสมาอิลสโลน (2552). ไวยากรณ์ของภาษา Pashto การศึกษาเชิงพรรณนาของภาษาถิ่นของกันดาฮาร์อัฟกานิสถาน อิชิเพรสอินเตอร์เนชั่นแนล. น. 210. ISBN 978-0-923891-72-5. การประมาณจำนวนลำโพง Pashto มีตั้งแต่ 40 ล้านถึง 60 ล้าน ...
  19. ^ ก ข "ภาษาพาชโต" . สารานุกรมบริแทนนิกา. สืบค้นเมื่อ7 ธันวาคม 2553 .
  20. ^ "ภาษา: อัฟกานิสถาน" . สำนักข่าวกรองกลาง . The World Factbook สืบค้นเมื่อ27 ตุลาคม 2563 . (48% L1 + L2)
  21. ^ บราวน์คี ธ ; ซาราห์โอกิลวี (2552) สารานุกรมภาษาของโลกโดยสังเขป Elsevie น. 845. ISBN 978-0-08-087774-7. สืบค้นเมื่อ7 เมษายน 2555 . Pashto ซึ่งส่วนใหญ่พูดทางใต้ของเทือกเขาฮินดูกูชเป็นภาษาแม่ของ 60% ของประชากรอัฟกานิสถาน
  22. ^ "Pashto" . UCLA International Institute: Center for World Languages . มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียลอสแอนเจลิ สืบค้นจากต้นฉบับเมื่อวันที่ 3 มกราคม 2552 . สืบค้นเมื่อ10 ธันวาคม 2553 . (50%)
  23. ^ Kieffer, Ch. ม. (2525). "อัฟกานิสถาน v. ภาษา" สารานุกรมอิรานิกา สืบค้นเมื่อ11 ตุลาคม 2563 . "Paṧtō (1) เป็นภาษาพื้นเมืองของชาวอัฟกัน 50 ถึง 55 เปอร์เซ็นต์"
  24. ^ "รัฐบาลปากีสถาน: ประชากรโดยแม่ลิ้น" (PDF) statpak.gov.pk . สำนักปากีสถานสถิติ ที่เก็บไว้จากเดิม (PDF)เมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2006 สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  25. ^ a b http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/tables/POPULATION%20BY%20MOTHER%20TONGUE.pdf
  26. ^ ก ข Sharmeen Obaid-Chinoy (17 กรกฎาคม 2552). "ศัตรูที่มองไม่เห็นของการาจี" . พีบีเอส. สืบค้นเมื่อ24 สิงหาคม 2553 .
  27. ^ “ ปัชโตภาคใต้” . SIL นานาชาติ ชาติพันธุ์วิทยา: ภาษาของโลกฉบับที่ 14 ปี 2000 ที่จัดเก็บจากเดิมในวันที่ 26 มิถุนายน 2008 สืบค้นเมื่อ18 กันยายน 2553 .
  28. ^ "ภาษาของอิหร่าน" . SIL นานาชาติ ชาติพันธุ์วิทยา: ภาษาของโลก. ที่เก็บถาวรจากเดิมเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2012 สืบค้นเมื่อ27 กันยายน 2553 .
  29. ^ https://www.thehindu.com/news/national/tattooed-blue-skinned-hindu-pushtuns-look-back-at-their-roots/article22645932.ece
  30. ^ https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32377276
  31. ^ https://www.thebetterindia.com/155394/hindu-pashtun-shilpi-batra-sheenkhalai-afghanistan/
  32. ^ "ภาษาของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์" . SIL นานาชาติ ชาติพันธุ์วิทยา: ภาษาของโลก. สืบค้นเมื่อ27 กันยายน 2553 .
  33. ^ "ภาษาของสหราชอาณาจักร" . SIL นานาชาติ ชาติพันธุ์วิทยา: ภาษาของโลก. สืบค้นเมื่อ27 กันยายน 2553 .
  34. ^ Modarresi ยาห์ยา: "อิหร่านอัฟกานิสถานและประเทศทาจิกิสถาน, 1911-1916." ใน: Sociolinguistics , Vol. 3 ส่วน 3. Ulrich Ammon, Norbert Dittmar, Klaus J. Mattheier, Peter Trudgill (eds.) เบอร์ลินเดอกริวเตอร์: 2549 พี. พ.ศ. 2458 ISBN  3-11-018418-4 [1]
  35. ^ a b c Tariq Rahman "ภาษา Pashto และการสร้างอัตลักษณ์ในปากีสถาน" เอเชียใต้ร่วมสมัยกรกฎาคม 2538 ปีที่ 4 ฉบับที่ 2 หน้า 158-20
  36. ^ ลอเรนซ์, มันเฟรด "Die Herausbildung moderner iranischer Literatursprachen" ใน: Zeitschrift für Phonetik, Sprachwissenschaft und Kommunikationsforschung , Vol. 36. Akademie der Wissenschaften der DDR. Akademie Verlag เบอร์ลิน: 1983 P. 184ff
  37. ^ แหล่งข้อมูลอื่น ๆ กล่าวถึงปี 1933 เช่น Johannes Christian Meyer-Ingwersen Untersuchungen zum Satzbau des Paschto พ.ศ. 2509. พญ. วิทยานิพนธ์ฮัมบูร์ก 2509
  38. ^ a b Hussain, Rizwan ปากีสถานและการเกิดขึ้นของความเข้มแข็งของศาสนาอิสลามในอัฟกานิสถาน เบอร์ลิงตันแอชเกต: 2548 พี. 63.
  39. ^ Istvánโดร์โคลดฮาเกก การปฏิรูปของภาษา Buske, 1983 หน้า 105ff.
  40. ^ แคมป์เบล, จอร์จ L .:กระชับย่อของภาษาของโลก ลอนดอน: Routledge 1999
  41. ^ Dupree, Louis : "ภาษาและการเมืองในอัฟกานิสถาน" ใน:คุณูปการต่อเอเชียศึกษา . ฉบับ. 11/1978. น. 131–141. EJ Brill, Leiden 1978 พี. 131.
  42. ^ Spooner, Bryan: "เรากำลังสอนภาษาเปอร์เซียหรือไม่" ใน:เปอร์เซียศึกษาในทวีปอเมริกาเหนือ: การศึกษาในเกียรติของโมฮัมมัดอาลี Jazayery Mehdi Marashi (เอ็ด) Bethesda, Iranbooks: 1994. p. พ.ศ. 2526
  43. ^ "รัฐบาลปากีสถาน: ประชากรโดยแม่ลิ้น" (PDF) statpak.gov.pk . สำนักปากีสถานสถิติ ที่เก็บไว้จากเดิม (PDF)เมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2006 สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  44. ^ "ในเมืองแห่งความขัดแย้งทางชาติพันธุ์เชื้อจุดไฟมากขึ้น" . แห่งชาติ. 24 สิงหาคม 2552. สืบค้นจากต้นฉบับเมื่อ 16 มกราคม 2553 . สืบค้นเมื่อ24 สิงหาคม 2553 .
  45. ^ "Columnists | The Pakhtun in Karachi" . เวลา 28 สิงหาคม 2553 . สืบค้นเมื่อ8 กันยายน 2554 .
  46. ^ [2] เก็บเมื่อ 9 ธันวาคม 2555 ที่ archive.today , thefridaytimes
  47. ^ Septfonds, D. 2006. Pashto. ใน: สารานุกรมฉบับย่อของภาษาของโลก 845 - 848. Keith Brown / Sarah Ogilvie (eds.) Elsevier, Oxford: 2009
  48. ^ Rahman, Tariq (2004), Craig Baxter (ed.), Education in Pakistan a Survey , Pakistan on the Brink: Politics, Economics and Society, Lexington Books, p. 172, ISBN 978-0195978056
  49. ^ Rahim, Bushra (28 กันยายน 2557). "จะเปลี่ยนสื่อการเรียนการสอนเพื่อปรับปรุงการศึกษาใน KP หรือไม่" . dawn.com . สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  50. ^ แดเนียลฮอลเบิร์ก (1992). สำรวจ sociolinguistic ทางตอนเหนือของประเทศปากีสถาน (PDF) 4 . มหาวิทยาลัย Quaid-i-Azam และสถาบันภาษาศาสตร์ภาคฤดูร้อน น. 36 ถึง 37 ISBN 969-8023-14-3. สืบค้นจากต้นฉบับ (PDF)เมื่อ 12 กรกฎาคม 2018 . สืบค้นเมื่อ6 ตุลาคม 2557 .
  51. ^ "دکرښېپرغاړه (پهپاکستانکېدمورنیوژبوحیثیت)" . mashaalradio.org . สืบค้นเมื่อ18 กรกฎาคม 2559 .
  52. ^ ไฮเวลโคลแมน (2010). การสอนและการเรียนรู้ในปากีสถาน: บทบาทของภาษาในการศึกษา (รายงาน) บริติชเคานซิลปากีสถาน สืบค้นจากต้นฉบับเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2553 . สืบค้นเมื่อ24 กันยายน 2555 .
  53. ^ Mohmand, Mureeb (27 เมษายน 2557). "การลดลงของ Pashto" . เอ็กซ์เพรสทริบูน ... เนื่องจากการอุปถัมภ์ของรัฐปัจจุบันภาษาอูรดูเป็นภาษาที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในปากีสถาน แต่ความเหนือกว่าของภาษาเดียวเหนือภาษาอื่น ๆ ทั้งหมดกินผลกระทบจากอิทธิพลของภาษาอื่น ๆ ที่เล็กกว่าซึ่งทำให้สัญชาติที่เกี่ยวข้องและความเกลียดชังเชื้อเพลิงที่มีต่อผู้นำส่วนกลาง ... หากเรามองไปที่นโยบายของรัฐของเราเกี่ยวกับการส่งเสริม Pashto และ the ผลประโยชน์ของชนชั้นนำทางการเมือง Pakhtun เป็นที่ชัดเจนว่าอนาคตของภาษา Pashto นั้นมืดมน และเมื่ออนาคตของภาษามืดมนอนาคตของผู้คนก็มืดมน
  54. ^ คาร์เตอร์ลินน์ "ข้อมูลทางเศรษฐกิจและสังคมของหน่วยงาน Kurram". ฝ่ายวางแผนและพัฒนา, เพชาวาร์ NWFP 2534 : 82.
  55. ^ คาร์เตอร์และราซ่า "ข้อมูลทางเศรษฐกิจและสังคมของหน่วยงาน South Waziristan". ฝ่ายวางแผนและพัฒนา, เพชาวาร์ NWFP 1990 : 69 แหล่งข่าวกล่าวว่าส่วนใหญ่เป็นเพราะหนังสือข้อความ Pushto ที่ใช้ในพื้นที่ที่ตั้งรกรากของ NWFP นั้นเขียนด้วยภาษา Yusufzai ซึ่งไม่ใช่ภาษาถิ่นที่ใช้ในหน่วยงาน
  56. ^ ฮอลเบิร์กแดเนียล "การสำรวจ sociolinguistic ทางตอนเหนือของประเทศปากีสถาน" (PDF) สถาบันแห่งชาติของปากีสถานศึกษา Quaid-I-Azam มหาวิทยาลัยและสถาบันการศึกษาภาคฤดูร้อนของ Linguisitics 4 : 36. การสัมภาษณ์สั้น ๆ กับครูใหญ่ของโรงเรียนมัธยมใน Madyan พร้อมกับครูของเขาหลายคนช่วยเน้นย้ำถึงความสำคัญของ Pashto ในขอบเขตของโรงเรียนในเขต Pashtoon เขารายงานว่าครูใช้ภาษา Pashto เพื่ออธิบายสิ่งต่างๆให้กับนักเรียนตลอดจนถึงชั้นที่สิบ ความคิดที่เขาถ่ายทอดคือนักเรียนไม่มีความสามารถในภาษาอูรดูเพียงพอที่จะใช้งานในภาษานั้นได้ทั้งหมด นอกจากนี้เขายังแสดงความคิดว่านักเรียนที่พูดภาษา Pashto ในพื้นที่นั้นไม่ได้เรียนภาษาอูรดูได้ดีนักในโรงเรียนของรัฐดังนั้นพวกเขาจึงค่อนข้างไม่พร้อมที่จะตอบสนองความคาดหวังว่าพวกเขาจะรู้วิธีใช้ภาษาอูรดูและภาษาอังกฤษเมื่อไปถึงวิทยาลัย ระดับ. เขาเปรียบระบบการศึกษาเหมือนกำแพงที่มีอิฐอ่อนแออยู่ด้านล่าง
  57. ^ เราะห์มานทาเร็ค "ภาษา Pashto และเอกลักษณ์ของการก่อตัวในประเทศปากีสถาน" ร่วมสมัยเอเชียใต้ - กรกฎาคม 1995 4 (2): 151–20 - ผ่านประตูวิจัย
  58. ^ คอมรีเบอร์นาร์ด (2552). ภาษาหลักของโลก เส้นทาง
  59. ^ ก ข "AFGHANISTAN vi. Paṧto" . G. Morgenstierne สารานุกรมอิรานิกา. สืบค้นเมื่อ10 ตุลาคม 2553 . Paṧtōเป็นของสาขาอิหร่านทางตะวันออกเฉียงเหนืออย่างไม่ต้องสงสัย
  60. ^ "อัฟกานิสถานและอัฟกานิสถาน" . อับดุลไฮฮาบีบี . alamahabibi.com. 1969 สืบค้นเมื่อ24 ตุลาคม 2553 .
  61. ^ “ ประวัติศาสตร์อัฟกานิสถาน” . สารานุกรมบริแทนนิกา. สืบค้นเมื่อ22 พฤศจิกายน 2553 .
  62. ^ โนเอล - คาริมี, คริสติน; คอนราดเจ Schetter; Reinhard Schlagintweit (2002). อัฟกานิสถาน - ประเทศที่ไม่มีรัฐ? . มหาวิทยาลัยมิชิแกนสหรัฐอเมริกา: ไอเคโอ น. 18. ISBN 3-88939-628-3. ถึงที่สุดของชื่อ 'อัฟกานิสถาน' (Abgan) ที่จะพบในจารึก Sasanid จากศตวรรษที่สามและภาษาของพวกเขาเป็น"อัฟกานิสถาน"
  63. ^ "พาต้า Khazana" (PDF) สืบค้นจากต้นฉบับ (PDF)เมื่อ 23 กรกฎาคม 2554 . สืบค้นเมื่อ27 กันยายน 2553 .
  64. ^ เดวิดนีลแม็คเคนซี่: เดวิดแม็คเคนซี่เอ็น:การพัฒนาสคริปต์ Pashto ใน: Shirin Akiner (บรรณาธิการ): Languages ​​and Scripts of Central Asia . School of Oriental and African Studies, Univ. แห่งลอนดอนลอนดอน 1997 ISBN  978-0-7286-0272-4 .p . 142
  65. ^ ลูเซียเซเรน่า Loi: Il Tesoro nascosto degli อัฟกานิสถาน Il Cavaliere azzurro, Bologna 1987, p. 33
  66. ^ Ehsan M Entezar (2008). อัฟกานิสถาน 101: การทำความเข้าใจวัฒนธรรมอัฟกานิสถาน Xlibris Corporation น. 89. ISBN 978-1-4257-9302-9.[ แหล่งที่เผยแพร่ด้วยตนเอง ]
  67. ^ แครอลเบนสัน; Kimmo Kosonen (13 มิถุนายน 2556). ปัญหาด้านภาษาในการศึกษาเปรียบเทียบ: การเรียนการสอนแบบรวมในภาษาและวัฒนธรรมที่ไม่ใช่ภาษาเฉพาะ Springer Science & Business Media หน้า 64–. ISBN 978-94-6209-218-1.
  68. ^ มูฮัมหมัดข่านกุล Momand , Hewādอัฟกานิสถาน
  69. ^ Emeneau, MB (1962) "Bilingualism and Structural Borrowing" Proceedings of the American Philosophical Society 106 (5): pp. 430–442, p. 441
  70. ^ Tegey, Habibullah; ร็อบสันบาร์บาร่า (2539) อ้างอิงไวยากรณ์ของภาษา Pashto (PDF) วอชิงตัน: ​​ศูนย์ภาษาศาสตร์ประยุกต์. น. 15.
  71. ^ Kaye, Alan S. (30 มิถุนายน 1997). Phonologies ของเอเชียและแอฟริกา: (รวมถึงคอเคซัส) Eisenbrauns. น. 742. ISBN 978-1-57506-019-4.
  72. ^ DN MacKenzie, 1990, "Pashto", ใน Bernard Comrie, ed, The major languages ​​of South Asia, the Middle East and Africa , p. 103
  73. ^ Coyle, Dennis (1 มกราคม 2014). "การวาง Wardak ท่ามกลางพันธุ์ Pashto" . วิทยานิพนธ์และสารนิพนธ์ : 298–299.
  74. ^ Kaye, Alan S. (30 มิถุนายน 1997). Phonologies ของเอเชียและแอฟริกา: (รวมถึงคอเคซัส) Eisenbrauns. น. 736. ISBN 978-1-57506-019-4.
  75. ^ Morgenstierne, Georg (2003). ใหม่นิรุกติศาสตร์คำศัพท์ภาษา Pashto Reichert. น. 48. ISBN 978-3-89500-364-6.
  76. ^ จอห์นอาร์เพอร์รี่ "คำศัพท์และความหมายของพื้นที่ทุ่งอาหรับ" ในÉvaÁgnesCsatóอีวา Agnes Csato บ่อ Isaksson, Carina Jahani,ลู่ภาษาศาสตร์และการแพร่ขนหัวลุก: กรณีศึกษาจากอิหร่านยิวและเตอร์กเลดจ์ 2005 P . 97: "โดยทั่วไปเป็นที่เข้าใจกันว่าคำศัพท์ภาษาอาหรับส่วนใหญ่ในภาคกลางซึ่งเป็นภาษาอิหร่านภาษาเตอร์กและภาษาอินดีกเดิมยืมมาเป็นวรรณกรรมเปอร์เซียระหว่างศตวรรษที่เก้าถึงสิบสาม"
  77. ^ วลาดิเมียร์คูเชฟ (1997). "Areal Lexical Contacts of the Afghan (Pashto) Language (Based on the Texts of the XVI-XVIII Cent century)". อิหร่านและคอเคซัส 1 : 159–166 ดอย : 10.1163 / 157338497x00085 . JSTOR  4030748
  78. ^ สำมะโนประชากรอินเดีย (2480) "สำมะโนประชากรของอินเดีย พ.ศ. 2474 เล่ม 17 ตอนที่ 2" . ครั้งของอินเดีย : 292 . สืบค้นเมื่อ7 มิถุนายน 2552 . ในขณะเดียวกัน Pashto ได้ยืมมาจากภาษาเปอร์เซียและฮินดูส่วนใหญ่และภาษาเหล่านั้นมาจากภาษาอาหรับ
  79. ^ Herbert Penzl (มกราคม - มีนาคม 2504) "คำยืมแบบตะวันตกใน Pashto สมัยใหม่" วารสาร American Oriental Society . 81 (1): 43–52 ดอย : 10.2307 / 594900 . JSTOR  594900
  80. ^ แครอลเบนสัน; Kimmo Kosonen (13 มิถุนายน 2556). ปัญหาด้านภาษาในการศึกษาเปรียบเทียบ: การเรียนการสอนแบบรวมในภาษาและวัฒนธรรมที่ไม่ใช่ภาษาเฉพาะ Springer Science & Business Media น. 64. ISBN 978-94-6209-218-1.
  81. ^ Ehsan M Entezar (2008). อัฟกานิสถาน 101: การทำความเข้าใจวัฒนธรรมอัฟกานิสถาน Xlibris Corporation น. 89. ISBN 978-1-4257-9302-9.
  82. ^ Raverty, Henry George Rahman (2410) พจนานุกรมของ Puk'hto, Pus'hto หรือภาษาของชาวอัฟกัน (ฉบับที่ 2) ลอนดอน: วิลเลียมส์และนอร์เกต
  83. ^ Qamosona.com
  84. ^ Zahid Qamos Pashto อภิธานศัพท์ [Zahid Mishwanai]
  85. ^ Qamosona.com
  86. ^ Qamosona.com
  87. ^ พาต้า Khanaza โดยเอ็ม Hotak (1762-1763) แปลโดยเค Habibi หน้า 21 Alama Habibi พอร์ทัล
  88. ^ Habibi, Khushal (1997). ที่ซ่อนสมบัติ: ชีวประวัติของ Pashtoon กวี สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยแห่งอเมริกา. น. 225. ISBN 978-0-7618-0265-5.
  89. ^ ก ข Faqir, Faqir Muhammad (2014). "การศัพท์ของ Bayazid ซารี" (PDF) Pashto 43 (647-648): 147–165
  90. ^ พัชตูน, Zeeya A. (2552). Pashto ภาษาอังกฤษ Dunwoody Press. น. 144. ISBN 978-1-931546-70-6.
  91. ^ Momand, Qalandar “ อภิธานศัพท์ Daryab Pashto” .
  92. ^ John Hladczuk (1992). International Handbook of Reading Education . กลุ่มสำนักพิมพ์กรีนวูด. น. 148 . ISBN 9780313262531.
  93. ^ อุลลาห์นูร์ (2554). Pashto ไวยากรณ์ ผู้สร้าง น. 5. ISBN 978-1-4567-8007-4.
  94. ^ Coyle, Dennis Walter (สิงหาคม 2014) "การวางวาร์ระหว่างพันธุ์ Pashto" (PDF) มหาวิทยาลัยนอร์ทดาโคตา: UND . สืบค้นเมื่อ26 ธันวาคม 2557 .
  95. ^ โรแมนติก BGN / PCGN
  96. ^ [3]
  97. ^ "21748082" "21748082 - BSB-Katalog" bsb-muenchen.de[ ลิงก์ตายถาวร ]
  98. ^ "คัดลอกเก็บ" (PDF) สืบค้นจากต้นฉบับ (PDF)เมื่อ 19 มิถุนายน 2555 . สืบค้นเมื่อ4 กุมภาพันธ์ 2555 .CS1 maint: สำเนาที่เก็บถาวรเป็นหัวเรื่อง ( ลิงค์ )
  99. ^ "พังงา: นโยบายมาตรฐาน" nga.mil . ที่เก็บถาวรจากเดิมเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2013
  100. ^ เซลเลมเอ็ดเวิร์ด (2014). Mataluna: 151 อัฟกานิสถาน Pashto สุภาษิต กดตรงวัฒนธรรม ISBN 978-0692215180.
  101. ^ Bartlotti เลียวนาร์ดและ Raj Wali ชาห์ Khattak สหพันธ์ (2549). Rohi Mataluna: Pashto Proverbs , (ฉบับแก้ไขและขยาย). พิมพ์ครั้งแรกโดย Mohammad Nawaz Tair และ Thomas C. Edwards, eds. Peshawar, ปากีสถาน: Interlit and Pashto Academy, Peshawar University
  102. ^ Jazab, Yousaf Khan. การศึกษา Ethno-Linguistic ของพันธุ์ Karlanri ของ Pashto Pashto Academy มหาวิทยาลัยเปชาวาร์ หน้า 342–343
  103. ^ คริสโตเฟอร์จอห์นฟูลเลอร์ (2004) การบูร Flame: ศาสนาฮินดูที่เป็นที่นิยมและสังคมในประเทศอินเดีย สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน หน้า 291–293 ISBN 978-0-69112-04-85.

  • Schmidt, Rüdiger (ed.) (1989). สรุป Linguarum Iranicarum วีสบาเดิน: Reichert ISBN 3-88226-413-6.CS1 maint: extra text: authors list ( link )
  • เฟรดริก Morgenstierne (1926) รายงานภารกิจภาษาศาสตร์ไปยังอัฟกานิสถาน Instituttet สำหรับ Sammenlignende Kulturforskning , Serie C I-2 ออสโล. ไอ 0-923891-09-9
  • แดเนียลจี Hallberg (1992) Pashto, Waneci, Ormuri (sociolinguistic สำรวจทางตอนเหนือของปากีสถาน 4) National Institute of Pakistani Studies, 176 หน้า  ISBN  969-8023-14-3
  • Herbert Penzl A Grammar of Pashto: A Descriptive Study of the Dialect of Kandahar, Afghanistan , ไอ 0-923891-72-2
  • เฮอร์เบิร์ตเพนซ์ ล อ่านของ Pashto , ไอ 0-923891-71-4

  • Morgenstierne, เฟรดริก "สถานที่ของ Pashto ท่ามกลางภาษาอิหร่านและปัญหาของรัฐธรรมนูญของภาษาและความเป็นเอกภาพทางภาษาของ Pashtun" Paṣtoรายไตรมาส 1.4 (1978): 43-55.

  • พจนานุกรม Pashto พร้อมแป้นพิมพ์การออกเสียงและคำแนะนำอัตโนมัติ
  • แป้นพิมพ์การออกเสียง Pashto
  • ภาษา Pashto และการสร้างอัตลักษณ์ในปากีสถาน
  • เอกลักษณ์อินโดอารยันของ Pashto
  • เฮนรีจอร์จราเวอร์ ตี้ พจนานุกรมของ Puk'hto, Pus'hto หรือภาษาของชาวอัฟกัน ฉบับที่สองพร้อมการเพิ่มเติมจำนวนมาก ลอนดอน: วิลเลียมส์และนอร์เกต 2410
  • DN MacKenzie, "A Standard Pashto" , Khyber.org
  • พจนานุกรม Pashto ออนไลน์ฟรีแวร์
  • รายการคำภาษา Pashto
  • ต้นกำเนิดของ Pashto
  • แหล่งข้อมูลสำหรับการศึกษาภาษา Pashto
TOP